Co może zająć komornik w 2026. Aktualne przepisy i pomoc Fundacji

Podstawy prawne egzekucji komorniczej w 2026 roku

Zanim odpowiemy konkretnie na pytanie „co może zająć komornik”, warto uporządkować podstawy prawne. Zasadniczo w Polsce egzekucję regulują dwa najważniejsze akty:

• Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.) – reguluje egzekucję sądową, m.in. z wynagrodzenia za pracę (art. 880 i nast.), z rachunku bankowego (art. 889 i nast.), z ruchomości (art. 844 i nast.) oraz z nieruchomości (art. 921 i nast.).
• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dotyczy m.in. długów wobec urzędu skarbowego, ZUS i gmin (podatki, składki, mandaty, opłaty lokalne).

W latach 2024–2025 opublikowano kolejne teksty jednolite tych ustaw, ale zasady dotyczące katalogu składników majątku podlegających egzekucji oraz wyłączeń ochronnych pozostają stabilne. To na nich opieramy praktykę prawną aktualną także w 2026 r.

Komornik nie działa „sam z siebie”. Aby wszcząć egzekucję, musi dysponować:

• tytułem wykonawczym (np. prawomocnym wyrokiem albo nakazem zapłaty zaopatrzonym w klauzulę wykonalności),
• wnioskiem wierzyciela o wszczęcie egzekucji.

Dopiero wtedy może rozpocząć czynności i ustalić, jakie składniki majątku mogą zostać zajęte.

Co może zająć komornik z dochodów pieniężnych?

Jednym z najczęstszych pytań jest to, co może zająć komornik z wynagrodzenia za pracę, emerytury czy renty. W 2026 roku zasady są tu dość precyzyjne.

Wynagrodzenie za pracę

Zgodnie z art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy komornik może potrącić część pensji, ale z istotnymi ograniczeniami:

• przy długach niealimentacyjnych potrącenia nie mogą przekroczyć 50% wynagrodzenia netto,
• przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do 60% wynagrodzenia netto,
• przy długach niealimentacyjnych pracownikowi zatrudnionemu na pełny etat musi pozostać kwota wolna od potrąceń odpowiadająca minimalnemu wynagrodzeniu za pracę (po odliczeniu składek i zaliczki na podatek), zgodnie z aktualnymi stawkami minimalnego wynagrodzenia.

Oznacza to, że nawet przy wysokich długach pracownik nie może zostać pozbawiony środków do życia w całości. Kwota odpowiadająca minimalnemu wynagrodzeniu jest prawnie chroniona. Co istotne, przy egzekucji alimentów ochrona w postaci kwoty wolnej nie obowiązuje.

Inaczej traktowane są umowy cywilnoprawne (zlecenie, dzieło). Jeżeli stanowią jedyne, powtarzalne źródło utrzymania dłużnika, korzystają z ochrony jak wynagrodzenie za pracę (art. 833 § 2¹ k.p.c.).

Emerytura i renta

W przypadku świadczeń z ZUS (emerytur, rent) limity wynikają z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych:

• obowiązują odrębne limity zajęcia (m.in. do 25% świadczenia przy długach niealimentacyjnych, do 60% przy alimentach),
• część świadczenia zawsze pozostaje wolna od egzekucji, istnieje ustawowa kwota wolna, corocznie waloryzowana,
• wyższe limity potrąceń dotyczą alimentów, niższe zwykłych długów.

Szczegółowe progi i kwoty wolne są publikowane przez ZUS i regularnie aktualizowane. Fundacja, analizując daną sprawę, sprawdza, czy potrącenia mieszczą się w dopuszczalnych granicach.

Rachunek bankowy

Zajęcie rachunku bankowego przez komornika wygląda inaczej: bank blokuje środki do wysokości egzekwowanej należności, ale:

• dłużnik korzysta z kwoty wolnej od zajęcia, zgodnie z art. 54 Prawa bankowego środki na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym są wolne od egzekucji w każdym miesiącu kalendarzowym do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę,
• niektóre środki, np. świadczenia wychowawcze (800+), świadczenia rodzinne i wiele zasiłków, są w ogóle wyłączone z egzekucji (art. 833 § 6 i 7 k.p.c.), nawet jeśli trafią na konto.

Problem polega na tym, że banki często blokują wszystko „hurtem”, a dopiero po interwencji i odpowiednich pismach środki chronione są zwalniane. W praktyce Fundacja pomaga klientom odzyskać świadczenia, które nie powinny były zostać zajęte.

Co może zająć komornik z majątku rzeczowego?

Kiedy środki pieniężne nie wystarczają, komornik może sięgnąć po ruchomości i nieruchomości dłużnika.

Ruchomości

Do ruchomości, które mogą zostać objęte egzekucją, należą m.in.:

• samochody, motocykle, skutery,
• sprzęt RTV i AGD (telewizor, konsola – z wyłączeniem przedmiotów niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa domowego),
• sprzęt komputerowy, elektronika,
• przedmioty wartościowe: biżuteria, antyki, dzieła sztuki,
• maszyny i narzędzia używane w działalności gospodarczej (z zachowaniem ograniczeń dla rzeczy niezbędnych do osobistego wykonywania pracy zarobkowej – art. 829 k.p.c.).

Komornik dokonuje zajęcia, sporządzając protokół. Spisuje przedmioty, może oznaczyć je naklejkami lub plombami. Dopiero kolejnym etapem jest licytacja komornicza, ogłaszana na portalu licytacje.komornik.pl.

Nieruchomości

Komornik może zająć:

• mieszkanie, dom,
• działkę budowlaną lub rolną,
• lokal użytkowy.

To najdalej idąca forma egzekucji, zwykle stosowana przy wyższych długach lub gdy egzekucja z pensji i konta okazuje się nieskuteczna. Procedura obejmuje:

• zajęcie nieruchomości i wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej,
• opis i oszacowanie wartości przez biegłego,
• obwieszczenie o licytacji,
• licytację komorniczą.

W praktyce Fundacja często wchodzi do sprawy przed licytacją. Jest to moment, w którym można jeszcze negocjować z wierzycielem ugodę i zatrzymać procedurę.

Czego komornik zająć nie może? Katalog wyłączeń

Odpowiadając na pytanie „co może zająć komornik”, równie ważne jest wyjaśnienie, czego zająć nie ma prawa. Zgodnie z art. 829–833 k.p.c. spod egzekucji wyłączone są m.in.:

• świadczenia wychowawcze (800+) oraz większość świadczeń rodzinnych,
• alimenty otrzymywane na rzecz dzieci,
• świadczenia pielęgnacyjne oraz część świadczeń z pomocy społecznej,
• niektóre odszkodowania (np. za uszczerbek na zdrowiu),
• przedmioty urządzenia domowego niezbędne dłużnikowi i jego domownikom – np. podstawowa lodówka, pralka, łóżko, stół, ubrania,
• narzędzia i przedmioty niezbędne do osobistego wykonywania pracy zarobkowej (z wyjątkiem pojazdów mechanicznych).

Jeśli komornik zajmie taki składnik mimo ustawowego wyłączenia, dochodzi do naruszenia przepisów. Wówczas można wnieść skargę na czynności komornika i domagać się uchylenia zajęcia.

Co może zająć komornik przy długach publicznoprawnych (US, ZUS, gmina)?

Inaczej wygląda egzekucja prowadzona przez organy administracji (urząd skarbowy, ZUS, gminę). Opiera się ona na ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, której tekst jednolity potwierdza katalog środków egzekucyjnych: zajęcie wynagrodzenia, rachunków bankowych, ruchomości, nieruchomości, a także wierzytelności z umów.

Zakres tego, co może zająć administracyjny organ egzekucyjny (potocznie „komornik skarbowy”), jest zbliżony do egzekucji sądowej, ale:

• procedura bywa szybsza,
• często nie ma etapu klasycznego procesu sądowego – tytułem egzekucyjnym jest np. ostateczna decyzja organu lub deklaracja podatkowa,
• możliwa jest egzekucja z nadpłat podatku, zwrotu VAT itp.

Warto pamiętać, że dłużnik dysponuje własnymi środkami obrony, m.in. zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym oraz skargami na czynności egzekucyjne. Fundacja pomaga analizować takie decyzje, ponieważ zdarza się, że dług został naliczony błędnie lub uległ przedawnieniu.

Co może zająć komornik: praktyczny przegląd form egzekucji

Dla uporządkowania, oto syntetyczna lista tego, co może zająć komornik w typowej sprawie:

• część wynagrodzenia za pracę,
• część emerytury lub renty,
• środki na rachunkach bankowych (z wyłączeniem kwot chronionych),
• ruchomości (samochody, wartościowy sprzęt, biżuteria),
• nieruchomości,
• wierzytelności z umów (np. wynagrodzenie zleceniobiorcy, czynsz najmu),
• inne prawa majątkowe (udziały, akcje itp.).

Nie może natomiast zająć m.in.:

• świadczeń wychowawczych i większości świadczeń rodzinnych,
• alimentów otrzymywanych na dzieci,
• rzeczy pierwszej potrzeby,
• środków należących do osób trzecich (np. współmałżonka przy ustanowionej rozdzielności majątkowej).

Jak reagować na zajęcie: plan działania dla osoby zadłużonej

Kiedy dowiadujesz się o zajęciu konta, pensji czy ruchomości, ważne są trzy rzeczy: czas, spokój i działanie według planu.

• Sprawdź tytuł wykonawczy – czy jest prawomocny i czy nie doszło do przedawnienia roszczenia.
• Zweryfikuj wysokość długu – czy naliczone koszty i odsetki są zgodne z umową i przepisami.
• Ustal, co dokładnie zostało zajęte – konto, wynagrodzenie, ruchomości, nieruchomość.
• Sprawdź, czy nie doszło do zajęcia środków chronionych – świadczeń socjalnych, alimentów, części wynagrodzenia.
• Rozważ złożenie skargi na czynności komornika – skargę wnosi się do sądu rejonowego za pośrednictwem komornika, co do zasady w terminie 7 dni od dnia czynności lub powzięcia o niej wiadomości; opłata stała wynosi 50 zł (art. 767 k.p.c. oraz ustawa o kosztach komorniczych). To termin zawity, jego przekroczenie oznacza utratę prawa do skargi.
• Skontaktuj się z ekspertami – samodzielne działanie pod wpływem stresu sprzyja błędom. Warto też pamiętać o nieodpłatnej pomocy prawnej (NPP) dostępnej w punktach na terenie całego kraju.

Jak Fundacja Pomocy Zadłużonym pomaga w sprawach komorniczych?

Fundacja Pomocy Zadłużonym wspiera osoby w kryzysie zadłużenia na kilku poziomach:

• analizuje dokumenty egzekucyjne, umowy oraz pisma komornika,
• sprawdza, czy zakres tego, co może zająć komornik, mieści się w granicach prawa,
• przygotowuje skargi na czynności komornika oraz wnioski o ograniczenie lub zwolnienie spod egzekucji określonych środków,
• prowadzi negocjacje z wierzycielami, aby ograniczyć skalę egzekucji,
• pomaga w opracowaniu planów spłaty lub procedur oddłużeniowych (np. upadłość konsumencka prowadzona na podstawie art. 491¹ i nast. Prawa upadłościowego),
• zapewnia wsparcie psychologiczne, bo stres związany z egzekucją wpływa na całą rodzinę.

Osoba zadłużona nie musi znać szczegółów k.p.c., limitów zajęć czy procedur licytacyjnych. Od tego są specjaliści.

Podsumowanie

Egzekucja komornicza to trudne doświadczenie, ale warto pamiętać, że nawet w najbardziej stresujących sytuacjach obowiązują jasne przepisy określające, co może zająć komornik, a czego zająć nie ma prawa. Zrozumienie tych zasad pomaga chronić część dochodów, majątku i świadczeń, a w przypadku błędnych zajęć skutecznie się bronić.

Eksperci Fundacji Pomocy Zadłużonym wspierają osoby zadłużone na każdym etapie egzekucji, analizując dokumenty, przygotowując pisma i negocjując z wierzycielami. Jeśli masz egzekucję i potrzebujesz pomocy, skontaktuj się z nami.