Zajęcie umowy zlecenia: jakie masz prawa i jak pomaga Fundacja

Zajęcie umowy zlecenie: co to właściwie znaczy?

Zacznijmy od podstaw. Umowa zlecenia to umowa cywilnoprawna regulowana przez Kodeks cywilny, a nie stosunek pracy chroniony Kodeksem pracy. To oznacza, że do wynagrodzenia zleceniobiorcy co do zasady nie stosuje się automatycznie przepisów o ochronie wynagrodzenia pracownika (kwota wolna, limity potrąceń), choć są ważne wyjątki, o których za chwilę.

Kiedy mówimy o zajęciu umowy zlecenie, chodzi najczęściej o zajęcie wierzytelności, czyli prawa do otrzymania wynagrodzenia od zleceniodawcy. Komornik, mając tytuł wykonawczy przeciwko Tobie, wysyła do zleceniodawcy pismo, w którym zakazuje wypłaty pieniędzy na Twoje konto i nakazuje przekazywanie ich na rachunek komornika. Dla Ciebie oznacza to, że pieniądze „nie dochodzą”, bo zostają przechwycone na etapie wypłaty.

Umowa zlecenia a komornik: dlaczego jest inaczej niż przy etacie?

Przy umowie o pracę obowiązują jasne zasady: komornik może potrącić tylko część wynagrodzenia i musi zostawić Ci co najmniej równowartość minimalnej pensji (przy długach innych niż alimenty). Tak działa ochrona wynagrodzenia pracowniczego z art. 87 Kodeksu pracy.

Przez lata w przypadku zleceń sytuacja wyglądała inaczej: wielu komorników zajmowało 100% wynagrodzenia z umowy zlecenia, tłumacząc, że przepisy o ochronie pracownika nie dotyczą umów cywilnoprawnych. I rzeczywiście, nadal zdarza się, że zleceniobiorcy słyszą: „z umowy zlecenia mogę zabrać wszystko”. Jednak prawo się zmieniło i dziś istnieją realne możliwości ochrony wynagrodzenia zleceniobiorcy, jeśli spełnione są określone warunki, przede wszystkim wtedy, gdy jest to świadczenie powtarzające się, służące utrzymaniu i stanowiące jedyne źródło dochodu.

Kiedy zajęcie umowy zlecenie podlega ochronie jak wynagrodzenie za pracę?

Kluczową rolę odgrywa art. 833 §2¹ Kodeksu postępowania cywilnego, który nakazuje stosować przepisy o ochronie wynagrodzenia z Kodeksu pracy również do „wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo które stanowią jedyne źródło utrzymania dłużnika”.

Co to znaczy w praktyce? Jeśli:

• Twoja umowa zlecenia jest wykonywana regularnie (np. co miesiąc),

• wynagrodzenie służy pokrywaniu codziennych potrzeb (czynsz, jedzenie, rachunki),

• jest to Twoje jedyne lub główne źródło utrzymania,

to możesz domagać się, by komornik ograniczył zajęcie umowy zlecenie i stosował limity potrąceń oraz kwoty wolne tak jak przy etacie. W wielu opracowaniach prawniczych i eksperckich podkreśla się, że zleceniodawca w takich sytuacjach powinien potrącać z wynagrodzenia tylko część kwoty i zostawiać Ci środki niezbędne do życia.

Problem w tym, że komornik nie „domyśli się” tego sam. To Ty musisz zadziałać, złożyć odpowiedni wniosek i przedstawić dowody na to, że warunki z art. 833 §2¹ k.p.c. są spełnione.

Ile komornik może zabrać z umowy zlecenia?

Tu najważniejsze jest rozróżnienie dwóch sytuacji:

• Umowa zlecenia traktowana jak zwykła umowa cywilnoprawna, wtedy, w teorii, wynagrodzenie może zostać zajęte nawet w 100%, zwłaszcza przy długach alimentacyjnych. W praktyce komornicy często żądają przekazywania całej wypłaty zleceniobiorcy.

• Umowa zlecenia objęta ochroną jak etat, jeśli udowodnisz, że świadczenie z umowy zlecenia jest powtarzające się i stanowi Twoje jedyne źródło dochodu, komornik powinien stosować takie same limity potrąceń jak przy umowie o pracę (np. pozostawienie co najmniej kwoty minimalnego wynagrodzenia netto przy długach niealimentacyjnych).

To ogromna różnica, między życiem bez żadnych środków a sytuacją, w której nadal masz z czego opłacić podstawowe rachunki. Dlatego walka o to, by zajęcie umowy zlecenie zostało objęte ochroną, jest jednym z najważniejszych kroków w kryzysie zadłużenia.

Jak komornik dowiaduje się o Twojej umowie zlecenia?

Wielu dłużników ma nadzieję, że „komornik nie znajdzie tego zlecenia”. Niestety, organy egzekucyjne mają coraz lepsze narzędzia, żeby ustalić, skąd ktoś czerpie dochody. Komornik może zwrócić się m.in. do ZUS o informację, kto odprowadza za Ciebie składki, dotyczy to nie tylko klasycznych etatów, ale również umów cywilnoprawnych. Zleceniodawca, który otrzyma zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia, jest zobowiązany przekazywać potrącone kwoty komornikowi i informować o każdej zmianie w stosunku zlecenia.

Świadome „ukrywanie” dochodów przez fikcyjne umowy lub wypłaty „do ręki” może skończyć się dodatkowym ryzykiem prawnym, w skrajnych przypadkach zarzutem działania na szkodę wierzycieli. Naszą rolą jako Fundacji jest pomóc Ci znaleźć rozwiązania, które są skuteczne, ale też zgodne z prawem i nie pogłębiają problemu.

Zajęcie umowy zlecenie a zajęcie konta bankowego

Często zdarza się, że egzekucja dotyczy jednocześnie wynagrodzenia z umowy zlecenia i rachunku bankowego, na który wpływa wypłata. Wtedy dłużnik ma wrażenie, że „pieniądze są zabierane podwójnie”, raz u zleceniodawcy, a drugi raz już na koncie. W praktyce komornik nie ma prawa egzekwować tej samej kwoty dwa razy, ale przy zbiegu zajęć może dojść do problemów technicznych i chwilowego „zamrożenia” środków.

Dodatkowo trzeba pamiętać, że Prawo bankowe przewiduje tzw. kwotę wolną od zajęcia na rachunku bankowym, a niektóre świadczenia (np. część świadczeń socjalnych) są wyłączone spod egzekucji. Jednak banki nie zawsze potrafią prawidłowo rozpoznać źródło wpływów i blokują wszystko „hurtowo”.

Dlatego przy kryzysie zadłużenia ważne jest, żeby patrzeć na całość sytuacji: zajęcie umowy zlecenie, blokadę konta, inne egzekucje, i układać plan, który uwzględnia wszystkie te elementy, a nie tylko „łatka” w jednym miejscu.

Co robić, gdy zajęcie umowy zlecenie jest Twoim jedynym źródłem utrzymania?

Jeśli wynagrodzenie ze zlecenia to Twoje jedyne pieniądze, z których utrzymujesz siebie i rodzinę, nie możesz pozwolić, by całość była zajmowana bez próby obrony. Typowy plan działania wygląda tak:

• Zbierz dokumenty potwierdzające, że umowa zlecenia jest jedynym lub głównym źródłem dochodu (umowa, historie przelewów, oświadczenia o braku innych dochodów).

• Złóż wniosek do komornika o zastosowanie ochrony wynagrodzenia na podstawie art. 833 §2¹ k.p.c., powołując się na to, że świadczenie jest powtarzające się i służy Twojemu utrzymaniu.

• Jeśli komornik odmówi – rozważ skargę na czynności komornika lub inne środki prawne, najlepiej z pomocą specjalisty.

To nie jest prosta droga, ale w wielu sprawach udaje się doprowadzić do ograniczenia zajęcia umowy zlecenie tak, aby dłużnik nie został całkowicie bez środków do życia.

Zajęcie umowy zlecenie a Twoje zdrowie psychiczne

Osoby pracujące na zleceniu często żyją „od przelewu do przelewu”, bez poduszki finansowej. Kiedy nagle znika cała wypłata, pojawia się paraliżujący lęk: jak zapłacę czynsz, rachunki, co dam dzieciom do jedzenia? Do tego dochodzi wstyd przed rodziną i zleceniodawcą, bo informacja o egzekucji trafia też do nich. To wszystko sprawia, że dłużnicy zaczynają unikać telefonów, nie odbierają poczty, odkładają decyzje, a to z kolei pogarsza sytuację prawną i finansową.

W Fundacji widzimy, że bez zadbania o emocje i psychikę trudno konsekwentnie realizować jakikolwiek plan spłaty długów. Dlatego obok wsparcia prawnego i finansowego oferujemy również pomoc psychologiczną, rozmowy, podczas których możesz bez oceny opowiedzieć o swoim lęku, wstydzie i poczuciu winy. Kiedy poziom napięcia spada, dużo łatwiej wrócić do rozmów z komornikiem, wierzycielami i zleceniobiorcą.

Jak Fundacja Pomocy Zadłużonym pomaga przy zajęciu umowy zlecenia?

Kiedy zgłaszasz się do nas z problemem takim jak zajęcie umowy zlecenie, nie dostajesz gotowego „magicznego pisma”, które załatwi wszystko. Zaczynamy od analizy Twojej sytuacji: długów, umów, egzekucji, ale też sytuacji rodzinnej i zdrowotnej. Sprawdzamy, czy w Twoim przypadku można powołać się na ochronę z art. 833 §2¹ k.p.c., jakie masz inne źródła dochodu, czy toczą się inne postępowania, czy jest ryzyko kolejnych zajęć.

Na tej podstawie pomagamy:

• przygotować wnioski do komornika i zleceniodawcy,

• zaplanować kolejność spłaty długów i negocjacje z wierzycielami,

• rozważyć bardziej radykalne rozwiązania – np. upadłość konsumencką – jeśli zadłużenie kompletnie przerasta Twoje możliwości.

Nie zostawiamy Cię z tabelką rat. Pracujemy nad całością Twojej sytuacji, krok po kroku, tak abyś odzyskał poczucie wpływu na swoje życie.

Jeśli czujesz, że to wszystko Cię przerasta, pamiętaj: nie musisz mierzyć się z tym sam. Możesz już teraz skorzystać z bezpłatnej konsultacji i zrobić pierwszy konkretny krok w stronę wyjścia z kryzysu zadłużenia.